PEOPLE & PROJECT
Dimension 46 – november 2017

Herman Teirlinckgebouw duurzame parel in groene stadswijk Tour & Taxis

Op de site van Tour & Taxis krijgt een nieuwe hoogwaardige stadswijk van 30 hectare in het centrum van Brussel stilaan vorm. Samen met het Koninklijk Entrepot vormt het nieuwe Herman Teirlinckgebouw, naar een ontwerp van Neutelings Riedijk Architecten en CONIX RDBM Architecten, de entreepoort voor de historische site. Een duurzame parel voor de Vlaamse overheid.

Het hart van de wijk wordt gevormd door een openbaar park van negen hectare dat als één groen lint de Emile Bockstaellaan met de Kanaalzone verbindt. Tegenover het Herman Teirlinckgebouw ligt, te midden van andere gerenoveerde historische gebouwen, het Koninklijk Pakhuis, dat werd herontwikkeld tot een multifunctioneel gebouw. De strategische locatie en de specifieke architectuur van het vrijstaand Herman Teirlinckgebouw geven de Vlaamse Overheid een eigen onderscheidend en herkenbaar gezicht in het centrum van Brussel. Een keuze voor duurzame stedelijkheid, menselijke maat en een gezonde werkomgeving voor ongeveer 2.600 Vlaamse-overheidsmedewerkers.

Op één lijn met het Koninklijk Pakhuis

Het ontwerp kiest bewust voor een laagbouw van zes bouwlagen rond vier groene wintertuinen. Het gebouw sluit daarmee aan bij de bestaande dakhoogte van het Koninklijk Pakhuis. In tegenstelling tot een klassieke kantoortoren – met kleine vloervelden – maakt het concept grote horizontale vloervelden mogelijk, uitstekend geschikt voor ‘het nieuwe werken’. Een bescheiden hoogteaccent (60m) in de tweede lijn geeft het zeer compacte project een herkenbaarheid in de skyline van Brussel. Het gevarieerd bouwvolume verdeelt het grote volume verder onder in meerdere vleugels met verschillende dieptes en groottes. Overzichtelijke vloervelden van verschillende maten laten toe elke afdeling optimaal te accommoderen.

Overdekte publieke binnenstraat

Naar analogie met het Koninklijk Pakhuis heeft het Herman Teirlinckgebouw een overdekte publieke binnenstraat, die dient als hoofdontsluiting voor het gebouw. Op het gelijkvloers liggen de publieke functies, zoals het restaurant, auditoria, en sportfaciliteiten. Op de eerste verdieping bevinden zich de vergaderzalen rondom de centrale balkons, bereikbaar via de monumentale trappen. Aan de binnenstraat zorgen grote glazen atriadaken voor hoog invallend daklicht, en liggen twee grote binnentuinen, bruikbaar voor allerlei bijeenkomsten.

Meanderende vorm

De kantoorvloeren zijn gesitueerd in de laagbouw van de tweede tot de vijfde verdieping, rondom grote groene serres, en in de toren tot de dertiende verdieping met zicht op de stad. De vier beglaasde tuinen worden gebruikt als winter- en zomertuin, en garanderen optimale daglichttoetreding en uitzicht voor de werkplekken. Ze kunnen benut worden door de medewerkers als informele werk- en ontmoetingsplekken. Ze vormen de groene longen van het gebouw, en werken als warmtebuffer. Het gebouw kent een overzichtelijke indeling op basis van een 7.20 meter stramien. De kantoorvleugels zijn 21 meter diep, met aan de gevelzijden daglichtposities voor werkplekken en in de middenbeuk plekken voor algemene functies zoals toiletten, trappen, liften, koffie- en printhoeken. Dit biedt een heldere en flexibele indelingsmogelijkheid, met veel variatie dankzij de meanderende vorm van het gebouw. Volledig op maat van de Vlaamse Administratie, zowel voor het huidige programma als voor toekomstige wijzigingen. De uitvoering van het Herman Teirlinck-project was in handen van Van Laere Algemene Aannemingen.

Zeer duurzaam en passief gebouw

Volgens het waarderingshandboek van de Vlaamse Overheid heeft het Herman Teirlinckgebouw de hoogste graad van duurzaamheid voor een kantoorgebouw. Dit dankt het onder meer aan de compacte hoofdvorm (een diep gebouw met veel daglicht), en de bouwkundige maatregelen zoals hoge isolatie en luchtdichtheid, beperking van het glasoppervlak, bakstenen gevels en gerecyclede materialen. Ook werden de meest duurzame en geavanceerde technische installaties toegepast voor klimaatbeheersing en energie, zoals warmte opwekking via geothermiek, betonkernkoeling, en elektriciteitsopwekking met zonnepanelen. Daarmee voldoet het gebouw tevens aan de passiefnorm van het Brussels Gewest. Er is ook sterk ingezet op de integratie van kunst en architectuur, om zo het gebouw een geheel eigen karakter te geven. Verschillende onderdelen van het gebouw zijn door kunstenaars vormgegeven, fotografen tonen hun portretwerk in betonkaders in de binnentuinen.

Designoplossing voor open kantoorvloeren

Binnen het door de bouwheer geschetste referentiekader opteerde het Rotterdamse architectenbureau voor hedendaagse, performante plafondbekleding in de kantoren, gangen en gemeenschappelijke ruimtes van het Herman Teirlinckgebouw. In de kantoren werd geopteerd voor OPTIMA L CANOPY – zwevende plafondeilanden met een diameter van 1.200 mm – van Armstrong Ceilings Solutions, een kostenefficiënte designoplossing voor open ruimtes, met goede geluidabsorptie en lichtreflectie. Deze is in diverse uitvoeringen aanwezig: zonder perforatie, met perforatie en downlight, en met perforatie en sturingssysteem cel. Diverse mock-ups werden ter goedkeuring aan het architectenbureau voorgelegd. Er werden 8.500 dergelijke canopies gemonteerd”, aldus Marc Verstraeten, accountmanager van Armstrong Building Products.

Cradle-to-cradle plafondtegels

Voor de gemeenschappelijke ruimtes ging de voorkeur uit naar minerale, geluidsabsorberende plafondtegels van Armstrong: ULTIMA+ OP (600/600 mm) en ULTIMA+ OP MICROLOOK (600/600 mm), voor oppervlaktes van respectievelijk 400 m² en 1.000 m². “Armstrong is één van de weinige Europese fabrikanten met een cradle-to-cradle gecertificeerde plafondtegel op de markt. Ons recyclageverhaal is gekoppeld aan duurzaamheid. Deze plafondtegels bieden 87% lichtreflectie, een diffuse verspreiding van het daglicht en een lage glansgraad. Een derde type Armstrong minerale plafondtegel die werd toegepast, is BIOGUARD ACOUSTIC (600/600mm) voor sanitaire inrichtingen en keukens, goed voor een oppervlakte van 400 m². Op vraag van het architectenbureau werd er tevens een speciaal type metalen plafond met perforatie op maat ontwikkeld, dat volgens het CLIP IN systeem van Armstrong functioneert”, aldus Marc Verstraeten. De plaatsing van de canopies en de plafondtegels van Armstrong Ceiling Solutions gebeurde door de firma Inside Projects uit Peer.

Door Philip Declercq