PEOPLE & PROJECT
Dimension 45 – september 2017

Genuanceerd leienpatroon voor passief schoolgebouw

De nieuwe schoolinfrastructuur van het Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaart (OLVH)-instituut in Waregem kwam tot stand in het kader van Scholen van Morgen. Het ontwerp is van de hand van L&A, een dochtermaatschappij van Licence To Build Architects&Engineers bvba. Naast het nieuwe schoolgebouw, dat voldoet aan de principes van passiefbouw, is er het opvallend transparante reftergebouw aan de overzijde van de Keukeldam. Voor de bekleding van de gebogen gevels werd geopteerd voor leien in een genuanceerde kleurschakering.

Twee schaalgroottes, één vormentaal

Het Waregemse vrij secundair instituut bestaat uit een aaneenschakeling van verschillende gebouwen. Enkele verouderde gebouwen werden afgebroken. Het nieuwbouwproject bestaat uit twee van schaal verschillende, maar architecturaal in een zelfde vormentaal uitgewerkte bouwvolumes, aan beide zijden van de Keukeldam. “Het grootste volume herbergt de klaslokalen, de directieruimte, het open leercentrum en het auditorium. Dit volume is als een wig tussen de bestaande naburige gebouwen aan de straat geschoven en zorgt voor goed gescheiden leerlingenstromen en speelplaatsen tussen basisschool en middelbare school. Architecturaal gezien vormt het de nieuwe hoofdingang van de school. Aan de overzijde bevindt zich het reftergebouw met grootkeuken. De twee gebouwen communiceren met elkaar door hun nabijheid en door hun materiaalgebruik. Voor het instituut vertolken ze samen een poortfunctie op de Keukeldam”, aldus ir.-architect Geert Van Wesemael van Licence to Build uit Lennik.

Van buitenaf en van binnenuit ontworpen

Bij de start van het project waren er twee basisprincipes. Enerzijds mocht het project geen log blok worden tussen de andere, gezien de verouderde aanwezige infrastructuur en de traditionele gevelarchitectuur aan de Keukeldam. Anderzijds moest het gebouw een vertaling zijn van de groeiende open visie op leren (meer individueel en vakoverschrijdend, meer integraal). “Het gebouw werd dan ook zowel van buitenaf als van binnenuit ontworpen. De krachtige, wigvormige footprint, die onder meer het terrein opnieuw organiseert, circulatiestromen leidt, en contact zoekt met de bestaande bebouwing, is van buitenaf gegroeid. De organisatie van het programma rond een dubbel hoog atrium vanaf de eerste verdieping, is van binnenuit ontstaan. Bovendien geeft de krachtige vorm van dit volume opnieuw eenheid aan de versnipperde locaties van het OLVH-instituut”, aldus de architect.

‘Refter’ krijgt nieuwe dimensie

Aan de overzijde van de Keukeldam bevindt zich het reftergebouw met een volledige fietskelder. Op het gelijkvloers is er de uitgebreide industriële grootkeuken en het restaurant voor het personeel. “De volledige eerste verdieping vormt de polyvalente eetruimte voor de leerlingen. Deze is uitgerust met akoestische plafonds, en zorgt voor een zeer grote transparantie naar de straatzijde, en naar de achtergelegen sporthal toe. Zo konden we echt ver wegblijven van de minder aangename refterherinneringen van weleer”, aldus de architect.

Functionele uitkragingen

Het hoofdgebouw is opgebouwd uit ontdubbelde dwarse betonnen schijven (tussenwanden tussen de klassen). Deze schijven vormen ook de draagstructuur voor de uitkragingen op de eerste en tweede verdieping. Deze uitkragingen zijn de vaste zonnewering op de zuidgevels en zorgen voor meer ruimte voor het atrium. Deze ‘open centrale kern’ wordt uitgelicht via de glasgevel aan de straatzijde, maar ook door driehoekige lichtvangers op het dak. Rond het atrium is het gehele programma georganiseerd: de klassen, de directielokalen en de aula voor 250 personen. Onder het atrium, dat pas op de eerste verdieping start, bevindt zich de grote kantoorklas.

Leien vanaf de eerste verdieping

Naast de gevelbekleding met Eternit-leien vanaf de eerste verdieping (zie verder), werd het gebouw aangekleed met een donkerbruine bakstenen sokkel, antraciet zinken gevelbekleding (staande naad) voor de aula en antraciet aluminium schrijnwerk. Tussen het trapsgewijs uitkragend klassenblok en de aula is er een grote glasgevel. Deze is afgeschermd met aluminium lamellen en geeft uit op het dubbelhoge atrium. De lamellen komen ook terug in het reftergebouw. Binnenin werd er gekozen voor vloerbekleding uit linoleum, akoestisch tegelplafond en geschilderde lichte wanden.

Genuanceerde kleurschakering

Voor de gevelbekleding waren er twee opties (tegelpannen of leien), telkens met de bedoeling om de gebogen gevel een genuanceerde kleurschakering te geven. “Uiteindelijk viel de keuze op vezelcementleien, op basis van het gewicht en de stevigheid. Leien worden meer en meer toegepast in schoolgebouwen. Hier werden ze in ronding, en in dubbele dekking, aangebracht. Er werd geopteerd voor Alterna leien 60 ° 32 van Eternit, in een kleurenmix van betongrijs, grijsbruin en zinkgrijs. Het kleurpatroon zoekt de grens op tussen een regelmatig patroon en ad random. Op bepaalde plaatsen accentueren de leien de trapsgewijze uitkraging, op andere plaatsen dan weer niet. Het gebruik van dit materiaal zorgt ook voor een genuanceerde overgang tussen de antracietkleurige aula en de gevels van de klaslokalen die uitgeven op de speelplaats”, aldus architect Geert Van Wesemael. De dakwerken werden uitgevoerd door Antwerpse Bouwwerken, dat instond voor de realisatie van – en instaat voor het 30-jarig onderhoud van – de gebouwen.

Duplex atrium

De strenge brandnormering voor scholen vroeg extra aandacht. “Zeker de vraag naar een dubbel en liefst driedubbel hoog atrium is binnen de Belgische regelgeving geen evidentie. Zonder dure sprinklerinstallatie is maximaal een duplex (dubbelhoog) atrium mogelijk en dan nog eens in combinatie met een beperkte vloeroppervlakte. Deze regelgeving heeft het ontwerp gestuurd in de richting van een atrium dat pas aanvangt op de eerste verdieping”, besluit de architect.

Door Philip Declercq

Foto’s: Eternit