UPDATE  
Dimension 75 – februari 2025
Samen ruimte maken

Naar aanleiding van het tienjarig bestaan van Endeavour presenteert het Vlaams Architectuurinstituut het boek Samen ruimte maken, het verhaal achter het befaamde sociaal-ruimtelijk onderzoeksbureau. Sinds de oprichting ijvert Endeavour voor een mensgerichte, sociale en zachte aanpak van ruimtelijke transformaties. Net zoals in projecten, opdrachten en eigen initiatieven neemt de organisatie ook in dit boek een verbindende rol op zich. Samen met ontwerpers, architecten, overheden en burgers blikt de sociale onderneming terug én vooruit. Tien thema’s schetsen een overzicht van het werkveld en bieden een genereuze inkijk in de praktijk. Met een brede, open blik werpt het boek urgente vragen op over de toekomst van onze leefomgeving. Zo nodigt het uit tot nadenken, tot samen ruimte maken.

UPDATE  
Dimension 75 – februari 2025
The Architect is Absent

De tentoonstelling Marcel Broodthaers – The Architect is Absent peilt naar het engagement van de Belgische kunstenaar Marcel Broodthaers (1924-1976) voor architectuur, design en de stad tussen ruwweg 1957 en 1967. In dat decennium begon Broodthaers zich in te laten met journalistiek en fotografie, maakte hij zijn eerste kunstwerken en zette hij de lijnen uit voor zijn opkomende praktijk als kunstenaar en schrijver. Deze tentoonstelling, de derde in het kader van het Research in Residence programma van CIVA, is opgebouwd rond Monument Public nº 4 (1963), het eerste kunstwerk van Broodthaers dat werd tentoongesteld, en onderzoekt de formele en referentiële verwantschap met de stedelijke en architecturale kaders van het naoorlogse Brussel. Waar Broodthaers’ ontluikende kunstpraktijk meestal wordt gecodeerd als een overgang van het schrijven van poëzie naar het maken van kunst, belicht deze expo net de nauwe relatie van deze assemblagekunst met architectuur, design en de stad.

UPDATE  
Dimension 75 – februari 2025
OBSTAKLES

Van 1 februari tot en met 27 april is in WIELS de tentoonstelling OBSTAKLES te zien, een groot overzicht van het werk van Nederlands kunstenaar Willem Oorebeek. Oorebeek woont en werkt sinds de jaren 90 in Brussel. Parallel aan de ‘pictures generation’ onderzoekt hij al decennialang de impact van beelden en de erosie en inflatie van de kijkervaring als gevolg van massareproductie van het beeld. De overzichtstentoonstelling bestaat uit ongeveer veertig reeksen kunstwerken, beginnend van de jaren 80 en 90 tot nieuw werk dat een ruimtelijke dialoog aangaat met de architectuur. In een doorwrocht proces van herhaling en overlapping, in een quasi-schilderkunstige benadering, snijdt hij niet alleen vragen naar representatie aan maar ook die naar de perceptie door de toeschouwer. Net als bij een palimpsest zijn de beelden aanwezig in een voortdurende cyclus van uitgewist worden en opnieuw verschijnen, waarbij de oorspronkelijke bron weerbarstig is, ontregelend werkt en nooit volledig onzichtbaar wordt. 

UPDATE  
Dimension 73 – september 2024
Architecture and the Public World

Kenneth Frampton, eind dit jaar 94, is een van de meest theoretisch verfijnde en politiek geëngageerde architectonische denkers van de voorbije eeuw. Zijn boek Modern Architecture: A Critical History is een blijvende referentie en ook zijn essays bieden nog steeds waardevolle lessen voor zowel de architectuur als de sociale, culturele en ontwerp kritiek. In het nieuwe boek Architecture and the Public World worden die essays, geschreven tussen de jaren 60 en nu, gebundeld en krijgen lezers een overkoepelende visie over Framptons reflecties over de historisch-theoretische verwikkelingen van architectuur met plaats, het publieke domein, culturele identiteit, stedelijk landschap en milieu, en de politieke vraag naar het ‘hachelijke’ van architectuur in het nieuwe millennium.

UPDATE  
Dimension 73 – september 2024
De modernisering van Brussel

“De stad met het verrotte hart.” Zo keek Stanislas Jasinski halfweg de vorige eeuw naar Brussel. Vanaf het begin van zijn carrière had de architect dan ook plannen om de hoofdstad radicaal te moderniseren, met onder meer grote moderne openbare voorzieningen in het centrum en een groene periferie met grote woonblokken in parken. Er was ook een project voor drie kruisvormige torens waarin de hele Belgische administratie zou worden ondergebracht, een project voor de Albertinabibliotheek, voor een woontoren in de Louizalaan, voor de Belgische Radio en Televisie, enzovoort. Het bleef echter bij plannen. Met uitzondering van de luchthaven van Deurne en het Bordetziekenhuis in Brussel werden de grote projecten van Jasinski immers nooit gerealiseerd. Toch zien curatoren Geoffrey Grulois en Yaron Pesztat in het monumentale en vaak omstreden oeuvre op papier een vruchtbare bron van reflectie over de ongebreidelde modernisering van de stad in de 20ste eeuw en het dogma van de groei. Die reflectie kan u zelf nog tot 13 oktober 2024 maken op de tentoonstelling De modernisering van Brussel in CIVA. Wie er niet meer geraakt, vindt soelaas in de bijbehorende publicatie Stanislas Jasinski. Un architecte moderniste (1901-1978).

UPDATE  
Dimension 73 – september 2024
Een nieuwe kijk op collectief wonen

Architectenbureau Dogma staat bekend om zijn onderzoek naar de evolutie van huisvesting in een sterk veranderende maatschappij. In de VAi-tentoonstelling Dogma: Stadsvilla, die van 4 oktober 2024 t.e.m. 9 februari 2025 te zien is in De Singel in Antwerpen, nemen de architecten de stadsvilla als uitgangspunt om collectief wonen te bevorderen. De tentoonstelling omvat zowel een historische blik op de specifieke typologie van de stadsvilla als een exploratie van het hedendaags collectief potentieel. Via onder meer een reeks ontwerpvoorstellen, waarin de stadsvilla als coöperatieve woning of als collectief en betaalbaar huisvestingsmodel benaderd wordt, daagt Dogma het commerciële en speculatieve karakter van de stadsvilla uit.

UPDATE  
Dimension 73 – september 2024
Rotor. Entangled Matter

Rotor staat al bijna twintig jaar bekend om zijn werk op het gebied van architectuur, ecologie en recycling. Met een breed spectrum aan projecten stelt het Brusselse collectief de organisatie van materiaalstromen continu in vraag en onderzoekt het mogelijke alternatieven. Ook in de expo Entangled Matter, die Bozar dit najaar in samenwerking met A+ Architecture in Belgium organiseert, bekijkt Rotor de manier waarop bouwmaterialen en grondstoffen circuleren. In het kader van en als aanvulling op de tentoonstelling presenteert het filmmakersduo Bêka & Lemoine tevens een reeks nooit eerder vertoonde kortfilms opgenomen op locaties van ontginning, productie en materiaalverwerking. Zo ontstaat een dialoog over de uitdagingen waarmee de bouwsector geconfronteerd wordt, in het bijzonder in relatie tot de milieucrisis. De tentoonstelling Rotor. Entangled Matter loopt van 16 oktober 2024 t.e.m. 12 januari 2025 in Bozar Brussel.

UPDATE  
Dimension 73 – september 2024
Architecture of Transformation

Van klooster tot kleuterschool, van gevangenis tot rechtenfaculteit … Vlaanderen is koploper in het kwalitatief, adaptief en creatief hergebruik van bouwwerken. Althans, dat vinden de Duitse architectuurjournalisten Florian Heilmeyer en Sandra Hofmeister. In het boek Architecture of Transformation in Flanders documenteren ze 24 gedurfde en pragmatische projecten van onder meer 51N4E, Raamwerk, GAFPA, Atelier Kempe Thill, Bovenbouw & Caruso St John en Zaha Hadid en creëren ze zo een portret van wat “de verbazingwekkend levendige aanpassingsarchitectuur van Vlaanderen” wordt genoemd. Het boek gaat dieper in op hoe historische structuren aan de huidige behoeften van gebruikers en nieuwe functies worden aangepast en zet de gedurfde transformaties van bestaande architectuur als belangrijke referenties neer.

UPDATE  
Dimension 73 – september 2024
100 jaar vrouwelijk design

Van 16 oktober 2024 t.e.m. 13 april 2025 loopt in het Design Museum Brussels de tentoonstelling Untold Stories – Vrouwelijke ontwerpers in België, 1880-1980. De tentoonstelling brengt de zeer diverse werken samen van meer dan vijftig vrouwelijke ontwerpers en makers die tussen 1880 en 1980 in België actief waren. Op basis van uitgebreid onderzoek werden objecten uit allerlei disciplines verkregen en in zijn geheel belicht de selectie de waardevolle maar ondergewaardeerde creativiteit van vrouwen. Twee tegenstellingen staan in de tentoonstelling centraal. Die tussen zichtbaarheid en onzichtbaarheid enerzijds, en die tussen huisvlijt en professionalisering anderzijds. Zo benadrukt Untold Stories hoe vrouwelijke makers, zowel individueel als gezamenlijk, hun vindingrijkheid en inventiviteit hebben ingezet om hun visies tot uitdrukking te brengen.

UPDATE  
Dimension 72 – mei 2024
Horta, advocaat van Poelaert

Het Justitiepaleis van Brussel werd in 1883 ingehuldigd. Sindsdien heeft het al talloze aanpassingen ondergaan die de samenhang en leesbaarheid hebben gewijzigd, waardoor het gebouw vandaag niet alleen synoniem staat voor de eeuwige bouwwerf, maar tevens voor een labyrintische architectuur die een rechtssysteem uit een ander tijdperk belichaamt. Startende van een onuitgegeven tekst van 70 pagina’s, waarin Victor Horta het opneemt voor Joseph Poelaert en de integriteit van het Paleis probeert te verdedigen, reflecteert de publicatie Horta, advocaat van Poelaert: De les van het Justitiepaleis in de aanloop naar de aanstaande renovatie over zowel de architectuur als de toekomst van de justitiële functie binnen het Paleis. Naast de tekst van Horta omvat de publicatie daartoe onder meer een gedetailleerde analyse van de architectuur van het oorspronkelijke gebouw en de vele transformaties die het onderging, een fotoreportage van de huidige staat van het gebouw, en een blik op de internationale invloed.

UPDATE  
Dimension 72 – mei 2024
Gevonden architectuur

De VAi-tentoonstelling Gevonden architectuur: Experimenten in conservatie is inmiddels afgelopen, maar voor allen die de expo gemist hebben of nog verder willen reflecteren over hoe nu precies in te grijpen in bestaande ruimtes en gebouwen, is er nog steeds de bijbehorende catalogus, verkrijgbaar in het Nederlands en het Engels. Net als de tentoonstelling in de Singel behandelt de publicatie zeven experimentele benaderingen van conservatie en verkent ze aan de hand van essays, gerealiseerde projecten en internationale referenties. Zeven transformatieprojecten van architecten uit Vlaanderen en Brussel worden door de lens van een specifiek experiment verteld en illustreren de unieke positie die architectuur in Vlaanderen en Brussel in de omgang met de bestaande gebouwde omgeving inneemt. Hoewel ze variëren naargelang de ontwerpmethodologie, getuigen de interventies in ieder geval steeds van lef.

UPDATE  
Dimension 72 – mei 2024
Simone Guillissen-Hoa

De in China geboren Belgische architecte Simone Guillissen-Hoa (1916 - 1996) was een van de eerste vrouwen die in België een eigen architectuurbureau oprichtte. Ze was betrokken bij diverse vrouwenrechtenorganisaties en vertoefde in bijzondere artistieke kringen, waartoe bijvoorbeeld ook Léon Spilliaert, Henry en Nele van de Velde en Alfred Roth behoorden. Zowel in haar carrière als in haar persoonlijke leven daagde deze voorvechtster van de modernistische architectuur de barrières en conventies van gender, ras en religie dan ook continu uit. In een eerste solotentoonstelling, die loopt van 24 april t.e.m. 22 september, belicht CIVA de architecturale projecten van Guillissen-Hoa alsook haar bespiegelingen over architectuur, de debatteren strijd die ze voerde, alsook haar professionele en private leven. Een nieuwe film die kunstenaressen Eva Giolo en Aglaia Konrad over de architecte maakten staat centraal in de tentoonstelling en toont hoe haar realisaties modernistische vormen en concepten hanteren, maar ook aanpassen en vertalen.