Marge bestaat tien jaar. De architecten markeren dit jubileum met een publicatie waarin ze focussen op het kleinere werk binnen hun oeuvre, met bijzondere aandacht voor eengezinswoningen. Een goede aanleiding voor een architour langs zes woningen: vijf verbouwingen – van bescheiden toevoegingen tot volledige renovaties – en een nieuwbouw ‘aan de prijs van een verbouwing’.
Loo II (biotoop), Sint-Denijs-Westrem
We beginnen in Sint-Denijs-Westrem, in een villa op een groene plek, langs de laan naar het kasteel. De villa was onopmerkelijk, maar de onderliggende structuur bleek fascinerend: een skelet van in situ gestort beton en systeemwanden. De grootouderlijke woning werd verbouwd tot een woning voor het gezin van de kleindochter. De opdrachtgevers kozen ervoor de tuin voorrang te geven op de woning en het woonoppervlak in te krimpen van 300 m² tot 170 m².
Boven op de betonnen benedenverdieping kwam een lichte houtstructuur voor de nieuwe slaapverdieping in het dak. Delen van het huis vielen daardoor buiten het nieuwe beschermde volume en werden letterlijk buitenkamers. De ene buitenkamer werd losgesneden van de woning, maar behield nog een dak en raamopeningen. Bij de andere buitenkamers bleven enkel de buitenmuren overeind. Sommige buitenmuren werden gereduceerd tot lijnen in het gras. De buitenkamers bevinden zich op de grens tussen binnen en buiten, tussen wat behouden bleef en wat verdween. Het zijn geen restplekken, maar ruimtes die door hun positie nieuwe kwaliteiten toevoegen.
Hofbode II (zonnewijzer), De Pinte
De charmante ‘Villa des Roses’ moest duurzamer en groter worden. Achter de woning kwam een dubbelhoog volume met de ouderslaapkamer op de eerste verdieping. Dicht bij de perceelsgrens werd een driehoekige schouw met een buitenhaard opgetrokken. Tussen het nieuwe volume en de schouw overspant een hellend dak de leefruimte en de buitenruimte aan de haard.
Het dak helt naar de voortuin, en houdt zo de westelijke zon buiten. Het groendak neigt naar de bloemrijke voortuin, terwijl de woning zich vooral opent naar de ruime achtertuin. De ritmering van de houten balken bepaalt ook de geleding in de gevel. Het dak toont zich flinterdun aan de achtergevel en massief aan de straatzijde.
Reiken II (tweezicht), Gent
Marge vat elk project in een begrip dat de essentie ervan weergeeft. Uit deze naamgeving ontstonden reeksen die gelinkt zijn aan typologisch onderzoek. Reiken II is de tweede iteratie van een groot gebouw dat op een klein perceel staat. Dit historische herenhuis had geen buitenruimte. Door de aanbouwsels te verwijderen ontstond een kleine tuin. De keuken keert terug naar het souterrain dat op het nieuwe tuintje uitgeeft. Tijdens de werken werd de plek van de oude diensttrap herontdekt; een nieuwe trap op die plek zorgt voor een shortcut tussen keuken en leefruimte op de bel-etage, zodat de circulatie niet via de statige entree moet gebeuren. In het dak werd een terras uitgesneden dat aansluit op een lichtrijke extra leefruimte, een toevoeging die vooral tijdens de donkere maanden een meerwaarde biedt.
Aan de straatkant is de monumentale gevel gerestaureerd, terwijl aan de achtergevel slim werd gespeeld met de mogelijkheden van de buitenbepleistering en de extra dikte door de buitenisolatie. De ramen aan het trappenhuis liggen diep terug, zodat geen zonnewering nodig is; aan de leefruimtes komen ze wel naar het gevelvlak. Ten slotte echoot het kleurenpatroon met dat van de voorgevel en krult de gevel mee op naar de goot.
Strekken IV, Zevergem
De volgende woning is een halfopen bebouwing, waarbij een tuinmuur de woning met de vrijstaande garage verbond. De leefruimte met keuken moest uitgebreid worden en er moest een interne verbinding met de garage komen. Het antwoord van Marge oogt vanzelfsprekend. Het nieuwe dak wordt als een rechthoek over het plan geschoven en verbindt de oude achtergevel met de garage.
Het bestaande tuinpoortje wordt de nieuwe achterdeur; een hoek van het dak steekt uit en biedt op die plek beschutting. Aan de achtergevel plooit de glazen gevel terug om een gedeeltelijk overdekt terras te vormen. Rond het hoekje kan je nu droog naar de garage. Twee appelblauwzeegroene stalen liggers ondersteunen het dak – en de bestaande achtergevel. De ene ligger schiet door de tuinmuur naar buiten om het luifeltje aan de achtergevel te dragen.
Een gat in de lucht III, Gent
In de buurt van het Sint-Pietersstation staan tweelingwoningen, al zijn het eerder ‘faux jumeaux’: ze zijn niet volgens hetzelfde plan gebouwd en lijken enkel op elkaar. Toch is het straatbeeld beschermd. Marge kon wel een gat in het dak maken, zolang dit niet te groot werd en het bestaande beeld behouden bleef. Achter deze ingreep kwam een terras.
Het project is een voorbeeld van compact wonen in de stad. Het gezin had nood aan extra ruimte, die Marge vond door het dak aan de achterzijde op te trekken. Vanaf de eerste verdieping vertrekt een nieuwe trap naar de dakverdieping. Daar komt deze uit op een overloop, met een berging naast het eerder genoemde terras aan de straatzijde en een slaapkamer aan de tuinkant.
De slaapkamer heeft een binnenraam naar de overloop. Deze overloop is opgevat als een podium, met nog twee extra treden naar het terras. In deze treden zijn handige opbergbakken geïntegreerd. De ruimte krijgt zo een multifunctioneel karakter en kan met een schuifwand worden afgesloten.
Soberrijk, Gent
Voor de laatste woning trekken we naar de Muide in Gent. Het project Soberrijk verrees op een perceel dat door de stad werd herverkaveld en aangeboden. Een nieuwbouwwoning voor de prijs van een verbouwing. Een rijwoning opgevat als een hoekwoning.
Recuperatie en zelfbouw bepaalden het uitzicht. Een eindlot bakstenen was voldoende voor de plint van de woning en de tuinmuur. Het gerecupereerde tuinpoortje geeft de hoogte aan; de deurbel wordt in hetzelfde groen gelakt. De ingang ligt enkele treden lager om voldoende hoogte te vinden voor vier bouwlagen tot in de nok van het dak.
Aan de straatzijde vormen twee puntgevels een hoek. Ze echoën twee andere woningen die op de andere hoeken rond het pleintje staan. Waar de puntgevels samenkomen, werd een terras uitgesneden. Vierkante raamopeningen versterken de eenvoudige geometrie van de gevels.
Het dak van de lagergelegen keuken werd opgetrokken om de zithoek op de eerste verdieping als een mezzanine te ontvangen. Golfplaten voor gevels en dak, traptreden en een uit een fabriek afkomstige wasbak: allemaal zijn ze gerecupereerd. Een groot marmeren tafelblad ligt afgedekt in de tuin om later een aanrecht te worden.
Soberrijk toont hoe gevonden materialen niet alleen een tweede leven krijgen, maar ook het ontwerpproces kunnen sturen.
Publicatie: Vast land. Marge architecten, T. Roelandts en S. Schreurs, 2026
Redactie: ir.-arch. Arnaud Tandt
