RUWBOUW
Dimension 66 – november 2022

Speciaal ontworpen vitrine voor topkunstwerk “Het Lam Gods”

“Het Lam Gods” is één van de topkunstwerken van ons land. Het prachtige kunstwerk, rond 1432 geschilderd door de gebroeders Jan en Hubert Van Eyck, beeldt de aanbidding van “Het Lam Gods” uit. Na twee jaar restauratiewerken kunnen bezoekers het kunstwerk eindelijk weer bewonderen in de Sint-Baafskathedraal in Gent. In samenwerking met Meyvaert, partner in museum displays, ontwierp Forster een speciale vitrine om het kunstwerk te beschermen.

Het Lam Gods, een zeer groot en complex 15e-eeuws veelluik in de Sint-Baafskathedraal, wordt beschouwd als een meesterwerk van de Europese kunst en als één van de wereldschatten. De restauratie van Het Lam Gods startte in het Museum voor Schone Kunsten (MSK) Gent in oktober 2012 en werd uitgevoerd door het Koninklijk Instituut voor Kunstpatrimonium in het hartje van het museum. Na de voltooiing van de restauratie keerde het altaarstuk terug naar de Sint-Baafskathedraal.

Uitstekende veiligheidsprestaties

De vitrine voor Het Lam Gods werd ontworpen als een klimaatkamer voor het kunstwerk en is 6 m hoog en 100 m3 groot. In de vitrine staat het kunstwerk op een altaar. Het hangt op aan een stalen draagstructuur. Deze wordt luchtdruk werkend gestuurd om de beweging van de zijpanelen mogelijk te maken zonder dat kerkbewakers moeten binnengaan in de vitrine. Elke ochtend en avond wordt het veelluik langzaam geopend, resp. gesloten. Een magisch moment dat in de Middeleeuwen maar sporadisch kon worden meegemaakt. De vitrine is voorzien van grote inbraakveilige deuren waardoor een vlotte evacuatie van de houten panelen mogelijk is. De stalen constructie van de vitrine werd gemaakt door Forster vakman Bacovo. Het forster unico profielsysteem werd speciaal gekozen omwille van de uitstekende veiligheidsprestaties die deze oplossing garandeert. Zo is de vitrine voorzien van inbraakvrije en verwarmde beglazing, en kan Het Lam Gods bewaard worden in de perfecte klimatologische omstandigheden die het kunstwerk vereist. De dunne profielsecties met grote glasafmetingen zetten het kunstwerk voor bezoekers extra in de kijker.

Delicate evenwichten, grote uitdagingen

Het ontwerp van de vitrine was een proces van lange adem. Zo moest er een goed evenwicht gevonden worden tussen het comfort van de bezoekers, de klimaateisen, de erfgoedaspecten, de religieuze context, en de randvoorwaarden van de ontwerpers en de bouwers van de vitrine. De Vlaamse Topstukkenraad waakt over de goede bewaaromstandigheden en formuleerde de randvoorwaarden voor de strakke klimaatomstandigheden.

De kathedraal wordt niet verwarmd en de temperatuur in de onverwarmde kathedraal daalt in de winter tot 2°C. Door de prachtige gekleurde glas-in-loodramen valt uitbundig zonlicht in de Sacramentskapel binnen. Onder deze niet-museale omstandigheden is het een uitdaging van formaat om de klimaateisen van de topstukkenraad te halen. Het felle licht doorheen de glas-in-lood ramen kan met gordijnen afgeschermd worden zodat de bezoekers onder ideale omstandigheden kunnen genieten van het kunstwerk. De hoge kleurechtheid van de inbraakwerende beglazing en de kunstverlichting zorgt voor een waarheidsgetrouwe kleurwaarneming van het topstuk in de religieuze context van de kathedraal. De verwarmde glaspanelen brengen de vitrine ook op de gewenste temperatuur. In de vitrine is een innovatief passief temperatuur- en vochtbufferend systeem geïnstalleerd dat de klimaatschommelingen in de vitrine dempt, ook bij het falen van het actieve klimaatsysteem.