PEOPLE & PROJECT  
Dimension 53 – september 2019

D / a | Verbind de stad!

Tijdens de Dag van de architectuur op zondag 22 september kan je in heel Vlaanderen talloze projecten bezoeken. Aan de hand van het thema “Verbind de stad!” lichten we er enkele uit.

Redactie: Ir.-arch. Arnaud Tandt

Oude Dokken Gent – BLAF architecten, Stéphane Beel architecten, XDGA, e.a.

De Oude Dokken in Gent linken heden en verleden en verbinden dit nieuwe stadsgedeelte met de oude stadskern. Nieuwe bruggen maken de binnenstad vlot toegankelijk voor de bewoners van de overzijde van het dok. Uit het oorspronkelijke masterplan van OMA bleef de zogenaamde “brochettestructuur” behouden. Daarbij alterneren stroken bebouwing en open ruimte op dezelfde plaats aan weerszijden van het dok, zodat de open ruimte de visuele connectie tussen beide delen maakt. Aan de oostzijde van het Handelsdok loopt een wandelpad parallel aan de kade door de bouwblokken en rijgt zo gebouwen en tussenruimtes aaneen. Op de kaaimuur prijken enkele oude kranen die vorig jaar per schip werden overgebracht om de ondertussen verdwenen oorspronkelijke kranen te vervangen. Ze staan er nu als stille getuigen van het – gereconstrueerde – industrieel verleden.

Standaertsite Ledeberg – m u r m u u r architecten, Carton123 architecten, AE-architecten, atelier arne deruyter en H110 architecten en ingenieurs

Ledeberg kampt met een tekort aan open en groene ruimte. Toen een lokale doe-het-zelfzaak in het midden van een huizenblok zijn deuren sloot, achtte een groep buurtbewoners de tijd rijp om hier iets aan te doen. Terwijl de stad onderhandelde om de terreinen aan te kopen, ontstond een bewonersinitiatief dat een tijdelijke invulling aan het terrein gaf, in samenspraak met een wijkregisseur. De buurt werd ook uitgebreid bevraagd, waarna studiebureau BUUR de wensen en inzichten in een eerste ontwerpvoorstel omzette. Na een wedstrijd werd uiteindelijk het ontwerpteam met m u r m u u r architecten, Carton123 architecten, AE-architecten, tuinarchitect atelier arne deruyter en de ingenieurs van H110 aangesteld. Zij probeerden zoveel mogelijk open ruimte te creëren door enkel de mooiste loods te behouden en de rest van het terrein vrij te maken. Een grote onderdoorgang in dit gebouw zorgt ervoor dat de doorwaadbaarheid van het gebied maximaal blijft, zodat de site nu als doorsteek tussen twee straten functioneert. De Standaertsite verbindt zowel door ontstaansgeschiedenis, gebruik als ruimtelijke impact.

Skatepark Blankenberge – B-ILD architecten

Skateparken worden meestal exclusief geclaimd door skaters en hun afgezonderde locatie versterkt dit monofunctionele gebruik vaak. Door het nieuwe skatepark in Blankenberge als een sculptuur op te vatten en net naast de weg een plek te geven in plaats van achterin het terrein, onttrekt het zich aan de gebruikelijke logica. Gewoonlijk wordt een skatepark ontworpen volgens de beweging van de skaters. B-ILD architecten vertrokken echter vanuit de vorm, een cirkel in een vierkant, vanuit het idee van de sculptuur. De afwijkende benadering riep weerstand op, maar de realisatie waaraan ook Constructo meewerkte, dé Franse specialist in het ontwerp van skateparken, oogstte na voltooiing veel bijval. Het skatepark werd uitgevoerd in rode tinten beton, de randen werden opgetild en de hoeken van het vierkant steken als punten omhoog. ’s Nachts is het uitgelicht waardoor het ook daarin breekt met het idee van een skatepark als donkere achterzijde. Vandaag wordt het project heel breed gedragen en gebruikt, waarmee het gelukt is om een skatepark in de publieke ruimte te brengen.

JOC Lichtervelde – RAAMWERK

Het jeugdontmoetingscentrum (JOC) in Lichtervelde bevindt zich op het scharnierpunt tussen de marktplaats en de hoofdzakelijk residentiële periferie van Lichtervelde. Het toont zich als een verzameling muren en volumes in rode snelbouwsteen, die de korrel van de buurt overnemen. Aan de hoek met twee straten ligt een buitenruimte als een soort eerste kamer. De tuinmuur sluit af maar laat de context toe: waar men de muur voorbij stapt begint het JOC. De andere binnenruimtes sluiten hier op een logische wijze op aan. Anders dan bij de meeste jeugdontmoetingscentra is het ware hart van dit gebouw echter niet de zaal, maar de buitenkamer. De schouw in deze buitenruimte versterkt het huiselijke beeld van een kamer die voor buitenfeestjes vlot wordt ingenomen.

G-LAB Brugge – tc-plus

In een Brugse buitenwijk kan je tijdens de Dag van de architectuur G-LAB bezoeken, de eigen woning van Tom Callebaut (tc-plus). De woning is een ontmoetingsplek die niet enkel binnen en buiten linkt, met een buitenkamer langs de straatzijde, maar is een actieve speler in de sociale cohesie in de onmiddellijke omgeving en daarbuiten. Hoe deze woning een inspirerend alternatief of aanvulling vormt voor deelwonen kan je uitgebreid (her)lezen in Dimension nr. 51 en ontdekken op 22 september.

“No man is an island”, geen mens staat op zichzelf, aldus het Engelse gezegde. Het is de eerste zin van een gedicht uit 1623 – recent in tijden van Brexit wel vaker geuit – waarin de poëet John Donne mensen met landen vergeleek en een lans brak voor verbondenheid met elkaar, en met God. Zoals mensen – en landen – niet op zichzelf kunnen (be)staan, zo is ook geen enkel architectuurontwerp een geïsoleerd gegeven. Een gebouw speelt in op zijn omgeving, de schaal of de geschiedenis van de plek. Intelligente architectuur heeft daarenboven de potentie om ook op andere vlakken te verbinden. Nergens wordt dit duidelijker of is dit noodzakelijker dan in de stad.

Onder impuls van een hernieuwde aandacht voor de stad is het thema van het Festival van de Architectuur (van 21 tot 27 september) “Verbind de stad!”. Het zwaartepunt van de activiteiten ligt tijdens die week op de stad Gent. Tijdens de Dag van de architectuur (D/a) op zondag 22 september wordt de blik verlegd naar heel Vlaanderen waar bijzondere gebouwen, van privéwoningen tot scholen, worden opengesteld.

festivalvandearchitectuur.be