STAD IN DE KIJKER  
Dimension 46 – november 2017

Burgemeester Kurt Vanryckeghem, Waregem

“Hier is alles wat je nodig hebt binnen stapbereik”

Op 3 juni jongstleden stond Waregem op zijn kop voor de officiële opening van de nieuwe ZuidBoulevard. Via een PPS-project van bijna 40 miljoen euro kreeg de ‘stad in galop’ in één beweging een prestigieuze toegang tot het centrum, een nieuwe bibliotheek, een ondergrondse parkeergarage voor 400 wagens, een aangenaam openbaar domein met een evenementenplein, extra woongelegenheden met retail en horeca op het gelijkvloers én een gloednieuwe voorgevel voor het stadhuis.

Geen wonder dat burgemeester Kurt Vanryckeghem straalt als we hem ontmoeten in zijn kantoor met uitzicht op de kersverse ZuidBoulevard. Vroeger keek hij uit op de site van het voormalige rusthuis Het Ware Heem, een warrig stukje stad tussen de kleine ring en het winkelcentrum Het Pand, waarin het stadhuis is geïntegreerd. Vandaag beschikt hij over een fraai panorama op Waregem. Maar daar deden hij en zijn college het natuurlijk niet voor.

“Toen ik in 2006 met de nieuwe bestuursploeg aantrad als burgemeester, lag er een plan voor om aan de zijkant van Het Pand, waar zich momenteel een parking bevindt, een nieuwe bibliotheek te bouwen. De nieuwe bestuursploeg zag daar het nut niet van in, en wou prioriteit geven aan de ontsluiting van de stad langs de zuidzijde. Het centrum was aan die kant alleen bereikbaar via een onooglijk straatje.”

Nochtans bulkt de onmiddellijke omgeving van het potentieel. Vooral het grote recreatiepark met tennisvelden, vijvers, promenade en niet te vergeten het Regenboogstadion, de thuishaven van voetbalploeg SV Zulte Waregem, verdient een betere link met het centrum. Ook het Gemeenteplein opzij van Het Pand met de ceremoniële ingang van het stadhuis en aan de andere zijde CC De Schakel, lag er tot voor kort verweesd bij. Door het hoogteverschil was het quasi geïsoleerd van de sportfaciliteiten en van de verbinding naar de kleine ring. Twee wat afgeleefde metalen trappen leiden naar de groene long, die werd aangelegd op een voormalige stortplaats en daardoor dieper in het landschap verzinkt zit.

Burgemeester Vanryckeghem: “Op onze vraag heeft Artgineering een masterplan opgesteld, dat een aantal projectgebieden definieerde waaronder de ZuidBoulevard, het sporteiland en aan de overzijde van de kleine ring het jeugdeiland waar onder andere het chiroheem is gevestigd. Voor de ZuidBoulevard hebben we een PPS-oproep in de markt gezet waarvoor we vier kandidaturen ontvingen. De jury, waarin naast deskundigen ook mensen van de stad zetelden met het oog op het maatschappelijk draagvlak, had een duidelijke voorkeur voor het voorstel van Vanhaerents.”

Het PPS-project van Vanhaerents omvat de bouw van een nieuwe bibliotheek tegen de kleine ring, de aanleg van een glooiende esplanade richting het stadhuis, de inrichting van een ondergrondse parking voor 400 wagens die zich op een zachte manier in de esplanade nestelt en opzij van de esplanade enkele nieuwe appartementsgebouwen. De ontwerpers zijn Robbrecht en Daem architecten en goedefroo+goedefroo architecten voor de architectuur, en bureau Bas Smets voor de landschapsarchitectuur.

Op naar de volgende fase

Daarmee is het verhaal niet geschreven, beklemtoont de burgemeester. “Momenteel treffen we de nodige voorbereidingen om bij de start van de nieuwe legislatuur de volgende stappen te kunnen zetten. Een eerste opgave is de renovatie van Het Pand, een winkelcentrum dat dateert uit de eerste helft van de jaren 70. Het concept is geïnspireerd op het autovrije winkelcentrum De Lijnbaan in Rotterdam van het architectenbureau Van den Broek en Bakema, dat bij de opening in 1953 als het modernste winkelcentrum van de wereld werd beschouwd. Net zoals in Rotterdam koos men in Waregem bewust voor een niet-overdekt winkelcentrum, waar je dankzij luifels beschut tegen de regen kunt shoppen.”

Het Pand, een ontwerp van architect Eugène Vanassche, vormt een onderdeel van een voor die periode revolutionaire stadskernvernieuwing die verschillende functies samenbracht in het stadscentrum: zwembad, sporthal en stadion, cultuurcentrum en (intussen voormalige) bibliotheek, winkel- annex administratief centrum met het stadhuis, de post, de FOD Financiën en circa 140 shops. “Professor Bruno De Meulder van het departement Architectuur aan de KULeuven gebruikt Het Pand als illustratie voor zijn colleges en komt jaarlijks met zijn studenten naar hier afgezakt. Maar een renovatie dringt zich op. Daarvoor hebben we een ontwerpwedstrijd uitgeschreven waarin vijf architectenbureaus zijn weerhouden. Organisatorisch wordt de renovatie een huzarenwerk, want de winkels en kantoren zijn praktisch allemaal verhuurd met verschillende handelshuurcontracten. Bedoeling is dat naast de gevels en bevloering ook de stijgpunten, de inkom langs de ZuidBoulevard en de verbinding naar het stadscentrum compleet worden herbekeken.”

Nieuwe landmark

Daarmee komen we automatisch bij een tweede toekomstige opgave, de verdere voltooiing van de ZuidBoulevard. “We gaan de esplanade in een glooiende beweging doortrekken naar het lager gelegen park met zwembad, sporthal, sportcafé en voetbalstadion. Zo maken we komaf met de harde barrière die de twee stalen trappen momenteel nog vormen. Meteen wordt de inkom van Het Pand op het Gemeenteplein, momenteel een bruuske doorgang zonder enige allure, aangepakt. Zo wordt ook de circulatie naar de Markt aan de andere zijde van Het Pand geoptimaliseerd. De oude bibliotheek die grenst aan het park, krijgt een opfrisbeurt en wordt geïntegreerd in CC De Schakel. Verder verhuizen we de brandweerkazerne uit het centrum naar een nieuw gebouw langs de N43, zodat de brandweerlui vlotter kunnen interveniëren bij calamiteiten in de gemeenten uit de zone of op de E17. De aanstelling van een architect daarvoor is voor eerstdaags gepland.”

Een ander project waar de stad mee een rol in speelt, zijn de ambitieuze plannen rond het Regenboogstadion. De ontwikkelaars ION en Steenoven/Alheembouw maken zich daar op voor de bouw van twee woontorens, een viersterrenhotel met 60 kamers, een kantoor- en retailgebouw en een apart parkeergebouw. “Dat wordt niet alleen een nieuwe landmark maar ook een reële economische meerwaarde voor onze stad”, beklemtoont de burgemeester. “De extra woongelegenheden zullen de lokale economie een flinke impuls geven. Het hotel is broodnodig. Onze nabijgelegen Expohal organiseert 56 activiteiten per jaar. Onze bedrijven zien zich gedwongen hun zakenpartners en professionele contacten elders te laten overnachten. We zitten hier aan de voet van de Vlaamse Ardennen waar de voorjaarsklassiekers heel wat volk op de been brengen. Onze positie halfweg Kortrijk en Gent maakt dat we ook overnachtingen zullen krijgen ter gelegenheid van grote beurzen als Matexpo of Busworld.”

“In tegenstelling tot de ZuidBoulevard gaat het hier niet om een PPS-project. We verkopen de gronden aan de ontwikkelaars, met voor de appartementen een tijdelijk recht van opstal gedurende vijf jaar zodat ze geen zware voorfinanciering moeten dragen. Bij de verkoop van de appartementen krijgt de stad dan haar deel voor de grond. De opbrengst van die operatie, 6 miljoen euro, storten wij integraal door aan de voetbalclub als investeringskrediet voor de verdere renovatie van het Regenboogstadion. Beide koptribunes en twee zijtribunes zijn al aangepakt. Nu is het de beurt aan de twee hoofdtribunes waarvan er een in slechte staat verkeert. Na renovatie zal er comfortabel plaats zijn voor 12.000 toeschouwers.”

Parkeerbeleid

De stad is eigenaar van het stadion maar heeft de club een recht van opstal gegeven. “Het vergemakkelijkt de zaken, onder andere wat de wetgeving op overheidsopdrachten betreft”, aldus Kurt Vanryckeghem. Niet dat de stad het beheer van faciliteiten schuwt, integendeel. Via het autonoom gemeentebedrijf WAGSO is de stad ook eigenaar van Het Pand en van de openbare parkeergelegenheid. “Wij beslissen graag zelf. Toen we tijdelijk wat leegstand kenden in het winkelcentrum, hebben we winkelpanden tegen interessante voorwaarden ter beschikking gesteld aan starters. Sinds twee jaar voeren we een duidelijk parkeerbeleid dat aansluit bij onze grote troef, namelijk dat alles hier op een zakdoek is geconcentreerd: sportfaciliteiten en hippodroom, cultuur, retail, diensten. Ondergronds kan je een uur gratis parkeren, in de groene zones een halfuur gratis en in het centrum betaal je vanaf de eerste minuut, maar stellen we gratis shop & go plaatsen ter beschikking. In de nieuwe ondergrondse parkeergarage onder de ZuidBoulevard, die aansluit bij de ondergrondse parking van Het Pand, hebben we de 300 voor iedereen toegankelijke plaatsen gekocht. Zo kunnen we bijvoorbeeld bij een grote thuismatch van Zulte Waregem tickets via de club ter beschikking stellen. Het parkeerbeleid werkt. Mensen maken veel meer gebruik van de randparkings buiten de kleine ring in plaats van hun auto overal in het centrum te stallen. Ondergronds parkeren moedigen we ook aan door bouwers te verplichten in anderhalve parkeerplaats per woning te voorzien.”

Wat het verkeer in bredere zin betreft, zijn er nog wel enkele pijnpunten, vervolgt de burgemeester. “Momenteel is de afwerking van de ring bezig. Zodra die voltooid is, kunnen we drie grote bushaltes langs die ring installeren en hoeven de dubbele bussen van De Lijn niet langer doorheen ons centrum te dokkeren. Problematischer blijft het op- en afrittencomplex van de E17. Sinds die ook verbinding geeft naar Wielsbeke, Oostrozebeke en Ingelmunster vormt die een flessenhals. Voor een oplossing zijn we afhankelijk van de Vlaamse overheid. Maar het meest nijpende probleem is het station. Het stationsgebouw is hopeloos verouderd en de perrons moeten dringend worden aangepast. We kaarten dat op het hoogste niveau aan bij de NMBS en Infrabel, maar de gesprekken verlopen stroef.”

Industrieel succesverhaal

Als structuurondersteunend kleinstedelijk gebied telt Waregem bijna 38.000 inwoners, met een jaarlijkse aangroei van 200 tot 300 mensen. In het centrum worden die opgevangen door verdichting, lees appartementsbouw. “Heel wat senioren ruilen hun villa aan de rand in voor een appartement in de kern. De prijzen voor appartementen liggen hier vrij hoog, tussen 3.000 en 3.500 euro per vierkante meter. Maar we zien dat de vrijkomende woningen gretig worden opgekocht en gerenoveerd door jongeren, die daar over een tuintje en een snelle toegang tot de autoweg beschikken. Omdat er dankzij onze industrie geen gebrek is aan werkgelegenheid en Waregem bekend staat als een levendige stad, slagen we er in om jongeren na hun studies terug te lokken naar hier. Net daarom stellen we via WAGSO ook betaalbare kavels ter beschikking buiten de kern. Verder beschikken we over voldoende sociale woningen via onze SHM Helpt Elkander. Dankzij onze schaal blijven we gevrijwaard van de typische grootstedelijke problemen en leunen we nog sterk aan bij een dorpsmentaliteit.”

De daarnet al vermelde industrie en de sterke concentratie van veel inwoners op een beperkte oppervlakte maken van Waregem een financieel gezonde stad met alle voordelen van dien: een lage gemeentebelasting, een dito schuldengraad en een hoge investeringsgraad. Een plezier om te besturen, glimlacht Kurt Vanryckeghem. “De geschiedenis van Waregem start met de ligging aan de Leie en de vlasnijverheid. Daaruit zijn de spaanplaten- en textielindustrie voortgesproten. Vandaag tellen we veel hoogtechnologische bedrijven, zoals Concordia Textiles, Thermote & Vanhalst, Renson, Balta, MercuryFlooring en McThree Carpets. Het zaadje dat voor groei heeft gezorgd, was eigenlijk de spoorlijn Gent-Kortrijk, waar de industriële bedrijvigheid zich in eerste instantie op entte. Ironisch genoeg was die spoorweg oorspronkelijk gepland doorheen Wakken, maar daar boden de pastoor en de notabelen te veel verzet. In Wakken zeggen ze wel eens dat zij eigenlijk de middelen van Waregem hadden moeten hebben. Belangrijk voor ons succes zijn verder de autoweg Gent-Kortrijk en de gewestweg N382, die hier – in tegenstelling tot in enkele buurgemeenten – niet door het centrum loopt, wat onze woonkwaliteit ten goede komt. De laatste tien jaar hebben de stad en de intercommunale Leiedal meerdere industrie- en kmo-zones ontwikkeld: Windhoek voor kleinere bedrijven die een atelier nodig hebben, Groenbek voor grotere bedrijven en – hopelijk – binnenkort Blauwpoort voor de echt grote bedrijven, die nu soms bepaalde nevenactiviteiten naar elders moeten verplaatsen bij gebrek aan ruimte. Daarnaast zijn er private initiatieven, zoals het Waregem Business Park van ION en E17 West van Alheembouw/Steenoven.”

Waregem Koerse

Praten met de burgemeester van Waregem, de ‘stad in galop’, zonder het over Waregem Koerse te hebben, is natuurlijk even ondenkbaar als een boek schrijven over rock ’n roll en Chuck Berry negeren. “Wij streven naar de titel paardenhoofdstad van Vlaanderen”, bevestigt Kurt Vanryckeghem. “In de feiten zijn we dat al. Waregem Koerse, intussen 170 jaar actief, leidde in de jaren 70 tot de oprichting van een manege en later een sporthotel door BLOSO, de voorloper van Sport Vlaanderen. Intussen zijn alle disciplines hier vertegenwoordigd: draf, dressuur, jumping, Eventing Military Waregem. Als eigenaar van de hippodroom gaan we de drafpiste heraanleggen, een investering van 200.000 euro. Ook komen er 95 extra stallingen, goed voor nog eens 900.000 euro. En volgend jaar komt de vijfsterrenjumping van Antwerpen naar onze stad.”

Ook wat de koers op het stalen ros betreft, scoort Waregem uitstekend. In 2021 is de stad voor de derde keer gastheer voor het BK Wielrennen. In 2014 vond hier het BK veldrijden plaats en in 2007 werd hier de start gegeven voor een Tourrit. Want ja, niet voor niets dankt het Regenboogstadion zijn naam aan Rik Van Steenbergen die zich hier in 1957 tot wereldkampioen kroonde.

Door Colette Demil en Staf Bellens

“Dankzij onze schaal blijven we gevrijwaard van de typische grootstedelijke problemen en leunen we nog sterk aan bij een dorpsmentaliteit.”

“Sinds twee jaar voeren we een duidelijk parkeerbeleid dat aansluit bij onze grote troef, namelijk dat alles hier op een zakdoek is geconcentreerd: sportfaciliteiten en hippodroom, cultuur, retail, diensten.”

“Een van onze volgende opgaven is de renovatie van Het Pand, een winkelcentrum dat dateert uit de eerste helft van de jaren 70 en is geïnspireerd op het autovrije winkelcentrum De Lijnbaan in Rotterdam van het architectenbureau Van den Broek en Bakema.”