EVENTS
Dimension 69 – september 2023

Alternatieve watervoorziening in de praktijk

Hoe kunnen individuele en collectieve innovatieve technologieën de weerbaarheid van onze bebouwde omgeving tegen droogte en waterschaarste verbeteren? Dat is de vraag die Buildwise, Embuild Vlaanderen, NAV, Vlakwa en VLARIO zich in het kader van het VLAIO COOCK-project Waterbewust Bouwen stellen. Tijdens een tussentijdse studiedag in Kamp C bleek alvast een belangrijke rol weggelegd voor verhoogd hergebruik van niet alleen regen-, maar ook grijs water.

Kamp C in Westerlo vormde niet toevallig het decor van de studiedag. Het Centrum voor Duurzaamheid en Innovatie in de Bouw van de Provincie Antwerpen nam vorig jaar immers haar intrek in het nieuwe circulaire kantoorgebouw ’t Centrum, dat een van de case studies vormt van het COOCK-project.

Zoektocht naar diversificatie

Een duidelijke rode draad binnen de in totaal twaalf projecten die in het COOCK-project opgevolgd worden, is de zoektocht naar een diversificatie van waterbronnen en -kwaliteiten. “Hoewel we met onze hemelwaterverordening op Europees niveau al redelijk ver staan inzake regenwaterhergebruik, wordt onze huishoudelijke waterbehoefte nog steeds voor 88% door leidingwater ingevuld”, zegt Wim Garmyn van Embuild Vlaanderen. “Maar is dat voor al die verschillende toepassingen wel strikt noodzakelijk?”

De Grote Waterenquëte 2022 van Vlakwa toonde al aan dat het draagvlak voor waterhergebruik groeit – 63% van de respondenten gaf bijvoorbeeld aan om gerust met regenwater te willen douchen – en ook de technische mogelijkheden zijn er. Getuige toch de diverse oplossingen die in de case studies naar voren geschoven én geanalyseerd worden, van drietrapsfilters met actiefkool en UV-desinfectie over helofytenfilters tot meer technische oplossingen zoals het Hydraloop systeem.

Juridische randvoorwaarden

Waar het vooral lijkt te knellen, is het juridische en wetgevende kader, al spreekt Kris Van den Belt van de VMM liever over ‘randvoorwaarden’. “We maken een onderscheid tussen water voor menselijke consumptie enerzijds, waarvoor drinkwaterkwaliteit vereist is, en tweedecircuitwater anderzijds, waarvoor geen kwaliteitseisen bestaan. De grens tussen die twee, ligt bij persoonlijke hygiëne. Om te douchen, heb je dan ook water van drinkwaterkwaliteit nodig.”

“Waar dat water precies vandaan komt, daar ligt echter niets over vast. Het is dus perfect mogelijk om als particulier met gezuiverd hemel- of grijs water te douchen, mits het systeem aan de technische randvoorwaarden voldoet – bijvoorbeeld om terugstroming te vermijden – én de waterkwaliteit volgens de vooropgestelde termijnen gemonitord en geborgd wordt. Met andere woorden: mits de bouwheer of gebruiker een bepaalde verantwoordelijkheid opneemt.”

Holistische aanpak

In Kamp C wordt vooral de muurtuin of Total Value Wall^® op de westgevel van ’t Centrum onder de loep genomen worden. “Het grijs water van het gebouw circuleert als irrigatiewater over de muurtuin en doorloopt zo zelf een zuivering, waarna het – eventueel samen met regenwater – als spoelwater voor de toiletten gebruikt wordt”, legt ontwikkelaar Teun Depreeuw het basisprincipe uit. “Al is dat niet het enige voordeel. De muurtuinen zorgen ook voor een aangenamere leefomgeving, een verhoogde productiviteit én dragen bij aan de koeling van het gebouw. Metingen tonen namelijk aan dat de temperatuur achter de wand op het warmste moment van de dag tot 10°C lager ligt dan voor de wand, met ’s nachts het omgekeerde effect.”

“Het systeem mag dan wel extra investeringen en materialen vragen; op het einde van de rit is zowel het financiële plaatje als de milieu-impact positief.” Of, zoals Rob Cornelissen van Kamp C de aanwezigen al bij aanvang van de studiedag op het hart drukte: “Water is geen op zichzelf staand probleem. De uitdagingen voor een duurzame bouwsector vragen een holistische blik.